1770908333
ავტორი
მაია დემეტრაშვილი
თბილისი და ავარიული სახლები დიდი ხანია თითქმის ერთმანეთის სინონიმებად იქცა. პრობლემა მწვავეა არა მხოლოდ თბილისის ისტორიული უბნებისთვის, არამედ თანამედროვე საცხოვრებელი ზონებისთვისაც.
ავარიული სახლების ჩანაცვლების პროგრამას ჯერ კიდევ გასულ წელს ქალაქის მერმა ინოვაციური უწოდა. შესაძლოა, ეს მართლაც ასეა, მაგრამ რაც პროგრამის ფარგლებში 2021 წლიდან დღემდე გაკეთდა, ზღვაში წვეთია და ამის არგუმენტი თავად ქალაქში არსებული რეალობაა.
ჩატარებული კვლევის მიხედვით, დედაქალაქში 10 000 ავარიული საცხოვრებელი კორპუსია. თუ ოპტიმისტურად განვეწყობით, მერიის გეგმით, ავარიული სახლები ეტაპობრივად სრულად უნდა ჩანაცვლდეს, მაგრამ ამ შემთხვევაში მთავარი ვადებია და ამ პროცესში მხოლოდ მერიას ვერ დაადანაშაულებ.
მივყვეთ თავიდან: თბილისის მუნიციპალიტეტმა ავარიული სახლების ჩანაცვლების მასშტაბური პროგრამა 2021 წელს დაიწყო და ის ითვალისწინებს ავარიული ნაგებობების დემონტაჟს, მათ ადგილზე ახალი, თანამედროვე სტანდარტების შენობების აშენებას. პროცესი რამდენიმე ეტაპიანია: მოსახლეობისთვის საცხოვრებლის შეთავაზება მათი საკუთრების მოცულობის შესაბამისად; უსაფრთხოების თანამედროვე ნორმების დაცვა; დემონტაჟის ხარჯების სრულად დაფარვა მუნიციპალიტეტის მიერ; დროებითი საცხოვრებლით უზრუნველყოფა პროექტის დასრულებამდე.
პრობლემის მოგვარებას არაერთი საკითხი აფერხებს, ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი მოსახლეობისგან თანხმობის მიღებაა. განსაკუთრებით მწვავეა საკითხი თუ შენობა ერთზე მეტ მეპატრონეს ეკუთვნის, რადგან ძველი სახლის დანგრევის პროცესში თითოეული ბინათმფლობელის თანხმობა აუცილებელია. ზოგიერთ შემთხვევაში მესაკუთრეთა შეთანხმება შეუძლებელია და პროცესი წლების განმავლობაში ჭიანურდება.
მერიამ საკითხის მოგვარების მიზნით, ავარიულ საცხოვრებელ სახლებში მცხოვრები მოქალაქეებისთვის ქირის გაცემის წესში ცვლილებების შეტანა დააანონსა. მერმა თბილისის მთავრობის სხდომაზე აღნიშნა, რომ იმ შემთხვევაში, თუ პირი მუნიციპალიტეტისგან იღებს ქირას და ამავდროულად უარს განაცხადებს ავარიული საცხოვრებელი სახლის ჩანაცვლების რომელიმე პროგრამაში მონაწილეობაზე, მას ქირის მიღება ექვსი თვით შეუწყდება.
თბილისის მერმა მოუწოდა მოქალაქეებს, უფრო აქტიურად ჩაერთონ მუნიციპალურ პროგრამებში, რომლებიც ავარიული საცხოვრებელი ფონდის განახლებასა და მოსახლეობის საცხოვრებელი პირობების გაუმჯობესებას ისახავს მიზნად. მისი თქმით, ეს ინიციატივა შექმნილია მხოლოდ მოსახლეობის უსაფრთხოებისა და კეთილდღეობისთვის.
მერის გაკვირვებას იწვევს თუ რატომ არჩევს მოქალაქეთა ნაწილი ძველ, საფრთხის შემცველ შენობაში ცხოვრებას და შესაძლო მიზეზად არასაკმარისი ინფორმირებულობაც დაასახელა, ამ მიზნით კი, როგორც თავად თქვა, მუნიციპალიტეტი დამატებითი კომუნიკაციისთვის მზადაა.
მართლაც, რა არის ჩანაცვლების პროგრამაში ჩართვაზე მოსახლეობის უარის მიზეზი? უნდობლობა? არასამართლიანი კომპენსაცია? მოლოდინი, რომ დეველოპერი უკეთეს პირობებს შესთავაზებს? შიში საცხოვრებლის დაკარგვის? ამ კითხვებზე ცალსახა პასუხი არ არსებობს და ალბათ, დამატებით კვლევას საჭიროებს.
პრობლემა უფრო გლობალურ კონტექსტში
მოსახლეობის წინააღმდეგობა ერთია, თუმცა პრობლემას ისიც ამწვავებს, რომ თბილისში არსებული ავარიული სახლების დიდი ნაწილი კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლის სტატუსს ატარებს, რაც მათი განახლებისთვის ერთ-ერთი დამაბრკოლებელი ფაქტორია, რადგან ამ კატეგორიის შენობები სპეციალურ დაცვას ექვემდებარება და რეკონსტრუქცია ან ჩანაცვლება გარკვეული სტანდარტებით უნდა მოხდეს.
ცვლილებებია ამ მიმართულებითაც. კახა კალაძის თქმით, ამოქმედდა კულტურული მემკვიდრეობის დამცავ ზონაში არსებული ავარიული საცხოვრებელი სახლების გამოსყიდვის ახალი პროგრამა, რომელსაც გარკვეული წინაპირობები გააჩნია.
მერის თქმით, ასეთ ზონაში ავარიულ სახლებში მცხოვრებ მოქალაქეებს ექნებათ შესაძლებლობა, მიიღონ გადაწყვეტილება მათივე კუთვნილი ავარიული საცხოვრებელი სახლების შესახებ და ინვესტორს არ დაელოდონ.
მერმა ჩამოთვალა კრიტერიუმები, რომელთა დაცვაც აღნიშნულ პროგრამაში მონაწილეობისთვის აუცილებელია:
მრავალბინიანი საცხოვრებელი სახლის ავარიულობის ხარისხი უნდა იყოს V ან IV კატეგორია; გამოსყიდვაზე თანახმა უნდა იყოს ავარიული საცხოვრებელი სახლის ყველა მესაკუთრე; აღნიშნული ავარიული სახლის დემონტაჟმა საფრთხე არ უნდა შეუქმნას მომიჯნავე მიწის ნაკვეთზე არსებულ შენობებს. თუ იარსებებს ზეგავლენის საფრთხე, მაშინ მერია მზადაა, გამოსყიდვის პროგრამაში ჩართოს, მათ შორის, მომიჯნავე მიწის ნაკვეთის მესაკუთრეებიც იმავე პირობებით.
გამოსყიდვას დაექვემდებარება საკუთრებაში რეგისტრირებული ყველა ფართი, გარდა კონკრეტული შემთხვევებისა, მაგალითად: ბინათმესაკუთრეთა ამხანაგობის საერთო ქონება (სადარბაზოები, დერეფნები, კიბის უჯრედები, ეზო და სხვა საერთო სარგებლობის ქონება); ავტოფარეხი/ავტოსადგომი; სხვენი და ტერასა, თუ იგი არ არის კეთილმოწყობილი და არ გამოიყენება საცხოვრებლად.
ფართები, რომლებიც დაექვემდებარება გამოსყიდვას, ლევან სამხარაულის სახელობის სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიუროს მიერ შეფასდება.
თბილისი დგას რთული არჩევანის წინაშე — როგორ შეცვალოს სიცოცხლისთვის სახიფათო შენობები ისე, რომ არ დააზიანოს მოქალაქეთა უფლებები და ქალაქის ისტორიული იდენტობა. მერიის პროგრამები მნიშვნელოვანი ნაბიჯია, თუმცა პროცესის სირთულე აჩვენებს (და ეს ორი ინიციატივა, იმედია, პროცესს წინ წასწევს), რომ გამოსავალი მხოლოდ ტექნიკური არ არის. ის სოციალური, სამართლებრივი და ურბანული პოლიტიკის საკითხიცაა. თუ ქალაქი რეალურად და დროულად არ აამოქმედებს უფრო მოქნილ, სანდო და გამჭვირვალე მიდგომას, ავარიული სახლები კვლავ დარჩება თბილისის ქრონიკულ პრობლემად.
